పద్మశాలి చరిత్ర — సామాజిక నిర్మాణం, గోత్రాలు మరియు శాఖలు

అధ్యాయాలు (15)

అధ్యాయం 10

సామాజిక నిర్మాణం, గోత్రాలు మరియు శాఖలు

పద్మశాలి సమాజపు అంతర్గత నిర్మాణాన్ని నాలుగు పొరలుగా చూడవచ్చు: ఇంటిపేరు, గోత్రం, సంప్రదాయం (శైవం/వైష్ణవం) మరియు వృత్తి రకం, చివరగా సమాజ సంస్థలు. ఈ అధ్యాయంలోని గోత్రం, ఎనిమిది శాఖలు, నాలుగు పీఠాల భాగాలు ఈ సైట్ ముఖపుటలో ఉన్నవాటితో సరిపోయేలా అమర్చబడ్డాయి.

పురాణం
జీవించి ఉన్న సమాజ సంప్రదాయం
లిఖిత ఆధారం
ధృవీకరించవలసినది

గోత్రం అంటే ఏమిటి?

గోత్రం అనేది ఒక కుటుంబం తన పితృవంశాన్ని ఒక ఋషితో అనుసంధానించుకునే గుర్తింపు. సాధారణంగా హిందూ సమాజాల్లో గోత్రం తండ్రి నుండి పిల్లలకు వస్తుంది; ఒకే గోత్రం వారి మధ్య వివాహం సాధారణంగా జరగదు. పద్మశాలి సమాజంలో కూడా గోత్రాలు వివాహాన్ని క్రమబద్ధీకరించడానికి ఉపయోగపడతాయని నమోదులు చెబుతున్నాయి.

1909 నమోదుతో పోలిక

థర్‌స్టన్ 1909 గ్రంథంలోని పద్మసాలె వ్యాసం, పద్మసాలెలకు “మార్కండేయ” అనే ఒకే గోత్రం ఉండేదని, ఎవరి మధ్య వివాహం జరగకూడదో ఇంటిపేర్లు నిర్ణయించేవని నమోదు చేసింది (అధ్యాయం 12). క్రింద ఉన్న 101 గోత్రాల జాబితా తరువాతి కాలపు సమాజ సంకలనం కాబట్టి, ఈ రెండు నమోదుల మధ్య సంబంధాన్ని ఇంకా పరిశీలించాలి.

మార్కండేయ గోత్రం — 102వదా?

లిఖిత నమోదు

తెలంగాణ పద్మశాలి ఉద్యోగుల సంఘం చరిత్ర పేజీ (తెలుగులో), పద్మశాలి కులానికి 101 గోత్రాలు ఉన్నాయని, మార్కండేయ గోత్రాన్ని కూడా కలిపితే మొత్తం 102 అని, “గోత్రం మరిచిపోతే మార్కండేయ గోత్రం” అనే నానుడి సమాజంలో ఉందని చెబుతోంది. మీ ముఖపుట కూడా, కొన్ని నమోదులు మార్కండేయుడిని 101 పేర్లకు అతీతుడిగా పేర్కొంటాయని చెబుతోంది.

ధృవీకరించవలసినది

ఇది 1909 నాటి థర్‌స్టన్ నమోదులోని “ఒకే గోత్రం — మార్కండేయ” అనే ప్రస్తావనకు, తరువాతి కాలపు 101 గోత్రాల జాబితాకు మధ్య ఒక వంతెన కావచ్చు: అందరికీ ఉమ్మడి మార్కండేయ గోత్రం, దానితో పాటు కుటుంబాలు తమ ఋషి గోత్రాన్ని కూడా పేర్కొనడం. కానీ ఇది ఒక ఊహ; సమాజ పెద్దల వద్ద, పాత తాళపత్రాల్లో నిర్ధారించుకోవాలి.

101 గోత్రాల జాబితా — ముఖపుట సంకలనం

మూలం

ఈ సైట్ కుల సంప్రదాయం పేజీలో ఉన్న 101 పేర్ల జాబితానే ఇక్కడ కూడా ఉపయోగించాము, దీనివల్ల రెండు చోట్లా ఒకే జాబితా ఉంటుంది. ఈ జాబితాను ఇంతకు ముందు “University of Hyderabad పరిశోధనా గ్రంథం TH12178” అని సూచించారు; కానీ ఆ సంఖ్య గల పరిశోధనా గ్రంథం కోనే లింగయ్య రచించిన “Textile Art: Tradition and Changes in Telangana and Andhra Pradesh” (2021). అందులో ఈ జాబితా ఉందా అని నిర్ధారించలేకపోయాము; కాబట్టి దీనిని మూలం నిర్ధారించబడని సమాజ సంకలనంగానే భావిస్తున్నాము. English అక్షర రూపాలు ఆ సంకలనంలో ఉన్నట్లే; తెలుగు రూపాలు చదవడానికి సహాయంగా.

గమనించవలసినవి

ఈ సంకలనం మూలాన్ని నేను సరిచూడలేదు; మీ ముఖపుట నమోదును ఆధారంగా తీసుకున్నాను.
ఇతర సమాజ ఆధారాల్లో అక్షర రూపం, క్రమం మారవచ్చు; దీనిని తుది లేదా ఆమోదించబడిన జాబితాగా తీసుకోకూడదు.
2వ, 36వ సంఖ్యల పేర్లు ఆ సంకలనంలో Dhaksha, Thaksha అనే రెండు వేర్వేరు అక్షర రూపాల్లో ఉన్నాయి.
ప్రతి గోత్రం కింద ఇంటిపేర్లు ఏ క్రమంలో వస్తాయో ఈ అధ్యాయం ఇంకా ఇవ్వలేదు (క్రింద “ఇంటిపేర్లు” భాగం).

101 గోత్రాలు (పట్టికను తెరవడానికి)

సంఖ్య	గోత్రం (తెలుగు)	English (పరిశోధనా గ్రంథంలోని అక్షర రూపం)
1	పౌరుష ఋషి	Powrusha Rushi
2	దక్ష ఋషి	Dhaksha Rushi
3	వాలఖిల్య ఋషి	Vaalakhilya Rushi
4	వసిష్ఠ ఋషి	Vashista Rushi
5	వృక్ష ఋషి	Vruksha Rushi
6	బృహతీ ఋషి	Bruhathi Rushi
7	దారుక ఋషి	Dharuka Rushi
8	వనక ఋషి	Vanaka Rushi
9	విశ్వ ఋషి	Viswa Rushi
10	కాశ్యప ఋషి	Kashyapa Rushi
11	కుత్స ఋషి	Kuthsa Rushi
12	మౌయ్య ఋషి	Mowyaa Rushi
13	పావన ఋషి	Pavana Rushi
14	వైశీన ఋషి	Vysheena Rushi
15	జమదగ్ని ఋషి	Jamadhagni Rushi
16	మాండవ్య ఋషి	Maandavya Rushi
17	యదు ఋషి	Yadu Rushi
18	కశీల ఋషి	Kasheela Rushi
19	త్రిశంకు ఋషి	Thrishanka Rushi
20	దుర్వాస ఋషి	Durvaasa Rushi
21	జటిల ఋషి	Jatila Rushi
22	వేదమాత ఋషి	Vedamatha Rushi
23	విదు ఋషి	Vidu Rushi
24	భరత ఋషి	Bharatha Rushi
25	వుర్వదాస ఋషి	Vurvdasa Rushi
26	ఉపేంద్ర ఋషి	Upendra Rushi
27	వనజల ఋషి	Vanajala Rushi
28	అంబరీష ఋషి	Ambharisa Rushi
29	ధనంజయ ఋషి	Dhananjaya Rushi
30	మధు ఋషి	Madhu Rushi
31	చ్యవన ఋషి	Chyavana Rushi
32	భిక్షు ఋషి	Bhikshu Rushi
33	పశునక ఋషి	Pashunaka Rushi
34	కౌండిల్య ఋషి	Kowndilya Rushi
35	సత్యకర్మ ఋషి	Satyakarma Rushi
36	తక్ష ఋషి	Thaksha Rushi
37	ప్రవృక్ష ఋషి	Pravruksha Rushi
38	రురుక్ష ఋషి	Ruruksha Rushi
39	పురు ఋషి	Puru Rushi
40	పులస్త్య ఋషి	Pulastya Rushi
41	సదు ఋషి	Sadu Rushi
42	గార్గేయ ఋషి	Gargeya Rushi
43	కపిల ఋషి	Kapila Rushi
44	సంస్థిత ఋషి	Samsthita Rushi
45	త్రిహు ఋషి	Thrihu Rushi
46	నిశ్చిత ఋషి	Nishchitha Rushi
47	సురక్ష ఋషి	Suraksha Rushi
48	పృథ్వీ ఋషి	Prudhvī Rushi
49	పౌండ్రక ఋషి	Powndraka Rushi
50	ఉదయపావన ఋషి	Udayapavana Rushi
51	కౌశిక ఋషి	Kowshika Rushi
52	బ్రహ్మ ఋషి	Brahma Rushi
53	మనుహ ఋషి	Manuha Rushi
54	జురీల ఋషి	Jureela Rushi
55	కమండల ఋషి	Kamandala Rushi
56	ఆత్రేయ ఋషి	Aatreya Rushi
57	ఋష్యశృంగ ఋషి	Rushyashrunga Rushi
58	దిగ్వాస ఋషి	Digvasa Rushi
59	పురాశన ఋషి	Puraashana Rushi
60	వనసంజ్ఞక ఋషి	Vanasamjnaka Rushi
61	సింధు ఋషి	Sindhu Rushi
62	పౌష్ణల ఋషి	Powshnala Rushi
63	రోణక ఋషి	Ronaka Rushi
64	రఘు ఋషి	Raghu Rushi
65	తుష్ట ఋషి	Thusta Rushi
66	ఆశ్రమ ఋషి	Aasrama Rushi
67	భార్గవ ఋషి	Bhargava Rushi
68	సుభిక్ష ఋషి	Subhiksha Rushi
69	చోక్రీల ఋషి	Chokreela Rushi
70	ఆంగీరస ఋషి	Angeerasa Rushi
71	భరద్వాజ ఋషి	Bharadvaja Rushi
72	ప్రస్త ఋషి	Prasta Rushi
73	కండిల ఋషి	Kandila Rushi
74	వైదృత ఋషి	Vydrutha Rushi
75	సపిల్వక ఋషి	Sapilvaka Rushi
76	సుతీష్ణ సూర్య ఋషి	Sutheeshna surya Rushi
77	చంద్ర ఋషి	Chandra Rushi
78	శుక ఋషి	Shuka Rushi
79	శౌనక ఋషి	Shownaka Rushi
80	మారీచ ఋషి	Maareecha Rushi
81	నియంత ఋషి	Niyantha Rushi
82	సూత్ర ఋషి	Sutra Rushi
83	తృష్ణ ఋషి	Thrushna Rushi
84	శాండిల్య ఋషి	Shandilya Rushi
85	పుణ్యవ ఋషి	Punyava Rushi
86	స్త్రంశ ఋషి	Sthramsha Rushi
87	సుకీర్త ఋషి	Sukeertha Rushi
88	వాచ్విన ఋషి	Vaachvin Rushi
89	మనస్వీ ఋషి	Manasvi Rushi
90	అగస్య ఋషి	Agasya Rushi
91	ధేనుక ఋషి	Dhenuka Rushi
92	పుత్త ఋషి	Puttha Rushi
93	వ్యాస ఋషి	Vyaasa Rushi
94	గుహ ఋషి	Guha Rushi
95	అత్రి ఋషి	Athri Rushi
96	పరాశర ఋషి	Parasara Rushi
97	గౌతమ ఋషి	Gowthama Rushi
98	ప్రాంచీవ ఋషి	Prancheeva Rushi
99	ఊర్జేశ్వర ఋషి	Urjeeshvara Rushi
100	స్వయంభు ఋషి	Swayambu Rushi
101	నారద ఋషి	Narada Rushi

తిరుపతి సంఘ సంకలనంతో పోలిక

తిరుపతి పద్మశాలి సేవా సంఘం తన వెబ్ పేజీలో “శ్రీ పద్మశాలి వంశవృక్షం” అనే వంశవృక్షం నుండి సంకలనం చేసిన మరొక 101 గోత్రాల జాబితాను కూడా ప్రచురించింది (ఈ అధ్యాయం మునుపటి రూపంలో ఇదే ఉండేది). రెండు జాబితాలూ చాలావరకు ఒకేలా ఉన్నాయి; భేదాలు లిప్యంతరీకరణ, కొన్ని చోట్ల క్రమం, కొన్ని పేర్లు అనే మూడు రకాలుగా ఉన్నాయి.

సంఖ్య	ముఖపుట జాబితా	తిరుపతి సంఘ సంకలనం	రకం
21, 54	జటిల (21), జురీల (54)	జరిల (21), జటిల (54)	పేర్లు ఒకటే, స్థానం మారింది
51, 73	కౌశిక (51), కండిల (73)	కౌండిల (51), కౌశిక (73)	పేర్లు ఒకటే, స్థానం మారింది
19	త్రిశంకు	త్రితంక	పేరులో భేదం
27	వనజల	వనతొల	అక్షర భేదం
91	ధేనుక	ధేమక	అక్షర భేదం
99	ఊర్జేశ్వర	ఉద్దేశ్వర	పేరులో భేదం

ఇంటిపేరు–గోత్రం ఫైల్: ఆచరణలో కనిపించే గోత్రాలు

ఫైల్ గురించి

“MAARKANDEYA MAHA RUSHI GOTHRAM — List of all Padmasali Surnames” అనే శీర్షికతో 220 పేజీల PDF (2019లో Excel షీట్ నుండి రూపొందించబడింది; ఫైల్ సమాచారంలో రచయిత పేరు “Vittal” అని ఉంది) మీ ద్వారా నాకు లభించింది. ఇందులో దాదాపు 7,900 ఇంటిపేర్లు, ప్రతి దానికి ఒక గోత్రం పేరుతో క్రమంగా ఉన్నాయి. padmashali.netలో ఉన్న “Know Your Gothra” ఇంటిపేర్ల నిఘంటువు ఆరంభ భాగం కూడా ఇదే క్రమంలో ఉంది.

నేను లెక్కించగా తేలినవి

ఫైల్‌లో 185 రకాల అక్షర రూపాలు ఉన్నాయి. స్పష్టమైన అక్షర భేదాలను కలిపితే (ఉదా. Dhaksha/Daksha, Bhaaratha/Bharatha) సుమారు 166 వేర్వేరు పేర్లు వస్తాయి. అంటే ఆచరణలో 101 అనే సంఖ్య అలాగే ప్రతిబింబించడం లేదు.
166లో సుమారు 100 పేర్లు పైన ఉన్న 101 జాబితాలోని పేర్లతో సరిపోతాయి లేదా పోలి ఉన్నాయి; మిగిలిన సుమారు 66 పేర్లకు ప్రత్యక్ష సారూప్యం లేదు.
101 జాబితాలోని కొన్ని పేర్లకు (ఉదా. సురక్ష, పృథ్వి, పుణ్యవ, నారద) ఫైల్‌లో సరిపోయే పేరు కనిపించలేదు.
“జాబాలి” అనే పేరు ఈ ఫైల్‌లో లేదు.
దక్ష (Dhaksha), తక్ష (Thaksha) వేర్వేరు పేర్లుగానే వస్తాయి: Dhaksha 163 వరుసలు (Dakshaతో కలిపి 171), Thaksha 2 వరుసలు.

ఎక్కువగా కనిపించే 25 గోత్రాల పేర్లు

గోత్రం (తెలుగు)	English (ఫైల్‌లో ఉన్నట్లు)	ఇంటిపేర్ల వరుసలు	101 జాబితాలో ఉందా?
వసిష్ఠ	Vashishta	343	అవును
మారీచ	Mareecha	268	అవును
కాశ్యప	Kashyapa	234	అవును
భరద్వాజ	Bharadwaja	220	అవును
పవన	Pavana	215	అవును
బృహస్పతి	Bruhaspathi	195	ప్రత్యక్ష సారూప్యం లేదు*
పులస్త్య	Pulasthya	183	అవును
అంగీరస	Angheerasa	180	అవును
దక్ష	Dhaksha / Daksha	171	అవును
పరాశర	Paraashara	160	అవును
చ్యవన	Chyavana	160	అవును
కపిల	Kapila	145	అవును
పురుషోత్తమ	Purushothama	142	ప్రత్యక్ష సారూప్యం లేదు*
అగస్త్య	Agasthya	138	అవును
అత్రి	Athri	135	అవును
భారత	Bhaaratha / Bharatha	134	అవును
గాలవ	Gaalava	130	లేదు
కౌండిల్య	Koundilya	118	అవును
ఆత్రేయ	Aathreya	114	అవును
శుక	Shuka	108	అవును
ఋష్యశృంగ	Rushyashrunga	106	అవును
కౌశిక	Koushika / Kaushika	104	అవును
విశ్వామిత్ర	Vishwamitra	102	లేదు
విక్రమ	Vikrama	102	లేదు
గార్గేయ	Gaargeya	101	అవును

* బృహస్పతి, పురుషోత్తమ అనేవి 101 జాబితాలోని “బృహతి”, “పౌరుష” వంటి పేర్ల ప్రత్యామ్నాయ రూపాలు కావచ్చు; ఇది నిర్ధారించబడలేదు. సంఖ్య అనేది ఇంటిపేర్ల వరుసల సంఖ్య, కుటుంబాల సంఖ్య కాదు.

101 జాబితాలో ప్రత్యక్ష సారూప్యం లేని, ఫైల్‌లో ఎక్కువగా వచ్చే పేర్లు

గోత్రం (తెలుగు)	English	వరుసలు
కణ్వ	Kanva	97
మైత్రేయ	Mythreya	95
శ్రీవత్స	Shrivathsa / Srivathsa	90
కేశవ	Keshava	86
పులహ	Pulaha	83
కౌండిన్యస	Koundinyasa	79
కర్దమ	Kardhama	75
దత్తాత్రేయ	Dathathreya	71
మధుసూదన	Madhusudhana	68
గోవింద	Govindha	66
క్రతు	Krathuvu	61
విజయ	Vijaya	60
విమల	Vimala	55
జనార్దన	Janardhana	51
బృహదారణ్య	Bruhadaaranya	49
ముద్గల	Mudhgala	45
హరితాస	Harithasa	45
సంకర్షణ	Sankarshana	44
ఈశ్వర	Eeshwara	44
హృషీకేశ	Hrushikesha	43

దీనిని ఎలా చదవాలి

ఇది ఒక వ్యక్తి సంకలనం; మూల ప్రతి, సంవత్సరం, పద్ధతి ఫైల్‌లో ఇవ్వలేదు. కాబట్టి ఇది ఆచరణలోని వాడుకను కొంతవరకు చూపే ఒక నమోదు; ఆమోదించబడిన జాబితా కాదు.
పేర్లలో అక్షర దోషాలు, ప్రత్యామ్నాయ రూపాలు ఉండవచ్చు. కొన్ని పేర్లు (కేశవ, మధుసూదన, జనార్దన, హృషీకేశ, సంకర్షణ వంటివి) శ్రీమహావిష్ణువు పేర్లుగా కనిపిస్తున్నాయి; అవి నిజంగా గోత్రాల పేర్లా లేక వేరే ఆచారమా అనేది సమాజ పెద్దలను అడగాలి.
అధ్యాయం 2లో చెప్పిన 8 శాఖల పేర్లలో విశ్వామిత్రుడు, భృగువు (భార్గవ) ఈ ఫైల్‌లో ఉన్నాయి, కానీ 101 జాబితాలో నేరుగా లేవు. మార్కండేయుడు ఫైల్‌లో కూడా ప్రత్యేక గోత్రంగా రాలేదు. దీనికి కూడా వివరణ అవసరం.
“101” అనేది సంప్రదాయ సంఖ్య; ఆచరణలోని నమోదులు దానికంటే ఎక్కువ పేర్లను చూపవచ్చు అనేదే ఇప్పటివరకు తెలిసింది.

ఇంటిపేర్లు

ఉపశాఖలు

ధృవీకరించవలసినది

ఇవి ఒకే సమాజపు వృత్తి ఆధారిత శాఖలా లేక ప్రత్యేక సమాజాలా అనేది ఇంకా పరిశోధించవలసిన విషయం. 1909లో థర్‌స్టన్ పద్మ, పట్టు అనే రెండు వివాహ ప్రత్యేక శాఖలనే పేర్కొన్నాడు (అధ్యాయం 12). పట్టుసాలియర్, దేవాంగులు, పట్టారియర్ ప్రత్యేక సమాజాలుగా కూడా గుర్తింపు పొందారు (అధ్యాయం 6). ప్రతి పేరును కుటుంబాలు, సమాజ పెద్దలు ఎలా అర్థం చేసుకుంటారో అడిగి తెలుసుకున్న తరువాతే ఖచ్చితంగా రాస్తాము.

ఎనిమిది శాఖలు (గణాలు) మరియు నాలుగు పీఠాలు

సంఖ్య	శాఖ (గణం)	గోత్రాలు
1	మార్కండేయ	12
2	భృగు	13
3	అగస్త్య	14
4	అంగిరస	12
5	కశ్యప	15
6	వసిష్ఠ	14
7	విశ్వామిత్ర	12
8	భరద్వాజ	9
	మొత్తం	101

సంఖ్య	పీఠం	దిశ	సంప్రదాయ ప్రస్తావన (ప్రదేశం)
1	ఉత్తర పీఠం	ఉత్తరం	వారణాసి / శ్రీశైలం ఉత్తర తీరం
2	దక్షిణ పీఠం	దక్షిణం	కాంచీపురం / తిరువణ్ణామలై
3	పూర్వ పీఠం	తూర్పు	ద్వారకా తిరుమల / రాజమండ్రి
4	పశ్చిమ పీఠం	పడమర	హంపి / అలంపురం

ఆధార స్థితి

ఈ ఎనిమిది శాఖలు, నాలుగు పీఠాల పేర్లు, స్థానాలు అనుబంధ లేదా మౌఖిక సంప్రదాయ సమాచారం నుండి పరిశోధన కోసం సంకలనం చేయబడినవి. వీటిని తుది లేదా శాసనాల ద్వారా ధృవీకరించబడిన చరిత్రగా తీసుకోకూడదు (మీ ముఖపుట కూడా ఇదే సూచిస్తోంది).
పాత తామ్రశాసనాలు, శిలాశాసనాలు, మెకంజీ కైఫియత్తులు, తాళపత్ర ప్రతులు లభించినప్పుడు ఈ నమోదు సవరించబడుతుంది.
కొన్ని నమోదులు 101 కాదు 96 గోత్రాలు అంటాయి (అధ్యాయం 11); వాటి శాఖలు కూడా వేరుగా ఉండవచ్చు.

సమాజ సంస్థలు

ఒక్క చూపులో

విషయం	రకం
101 గోత్రాలు భావనా ఋషి వంశం నుండి	కులపురాణం
గోత్రం వివాహాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం	జీవించి ఉన్న సంప్రదాయం
101 గోత్రాల పేర్లు (ముఖపుట సంకలనం, ప్రధానం)	సమాజ సంకలనం (మూలం నిర్ధారించబడలేదు)
తిరుపతి సంఘ సంకలనం (పోలిక)	సమాజ సంకలనం
101 + మార్కండేయ = 102 గోత్రాలు	సంఘం చరిత్ర పేజీ; 1909 నమోదుతో సంబంధం ఊహ
శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయం; వృత్తి రకాల పేర్లు	సంఘం పేజీ, గణన పట్టిక
ఎనిమిది శాఖలు, నాలుగు పీఠాలు (పేర్లతో)	సంప్రదాయ నమోదు (పరిశోధన కోసం సంకలనం చేయబడింది; ధృవీకరించబడలేదు)

తదుపరి అధ్యాయం

11. పద్మశాలీలు పొందినట్లు చెప్పబడే శాపం — ప్రత్యేక విభాగం — సంప్రదాయ కథ, దాని అనేక రూపాలు, దానిని గౌరవంతో ఎలా నమోదు చేయాలి.

ఏదైనా అభిప్రాయం లేదా సవరణ ఉందా?

ఇక్కడ ఉన్న ఏ సమాచారంలోనైనా తప్పు, భేదం లేదా అదనపు సమాచారం మీ వద్ద ఉంటే మాకు తెలియజేయండి. కులపురాణ ప్రతులు, పాత తాళపత్రాలు, కుటుంబ సంప్రదాయాలు, ఊరి చరిత్రలు చాలా విలువైనవి. మూలాన్ని, అనుమతిని జతచేసి పంపితే ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

అభిప్రాయ ఫారమ్‌కు వెళ్లండి వ్యక్తిగత వివరాలు మీ అనుమతి లేకుండా ప్రచురించబడవు.