పద్మశాలి చరిత్ర — వలస పాలన కాలం మరియు పత్రాలు

అధ్యాయాలు (15)

అధ్యాయం 12

వలస పాలన కాలం మరియు పత్రాలు

ఇప్పటివరకు మనం సంప్రదాయ కథలను, ఇంటర్నెట్ నమోదులను ఎక్కువగా చూశాము. ఈ అధ్యాయంలోనే మొదటిసారిగా వంద సంవత్సరాలకు ముందు అచ్చులో వెలువడిన ఒక ప్రత్యక్ష మూల పత్రాన్ని, అందులో ఉన్నదాని ఆధారంగా చదువుతున్నాము. ఇది పబ్లిక్ డొమైన్ (public domain) గ్రంథం కాబట్టి ఎవరైనా మూలాన్ని చదివి సరిచూడవచ్చు.

కులపురాణం
జీవించి ఉన్న సమాజ సంప్రదాయం
లిఖిత ఆధారం
ధృవీకరించవలసినది

థర్‌స్టన్ – రంగాచారి గ్రంథం

ఈ గ్రంథాన్ని ఎలా చదవాలి

ఈ సర్వే శరీర కొలతలను, “జాతి” వర్గీకరణలను ఆధారంగా చేసుకుంది; ఆ “జాతి శాస్త్రం” నేడు తిరస్కరించబడింది. కాబట్టి ఈ గ్రంథాన్ని ఒక కాలపు బయటివారి నమోదుగా, ఆనాటి సామాజిక ఆచారాల గురించిన సమాచార మూలంగా మాత్రమే ఉపయోగించాలి; దాని వర్గీకరణలను గానీ అంచనాలను గానీ అంగీకరించకూడదు. పద్మశాలీల గురించిన కొలతలను (ఎత్తు, తల కొలత) సైట్‌లో మళ్లీ ప్రచురించమని మేము సిఫారసు చేయడం లేదు.

“సాలె” వ్యాసం — థర్‌స్టన్ ఏమి నమోదు చేశాడు

తెలుగు నేతకారుల గురించిన “సాలె” వ్యాసం సి. హయవదన రావు ఇచ్చిన గమనిక ఆధారంగా రాయబడింది. అందులో ముఖ్యమైనవి:

పేరు మరియు రెండు శాఖలు

“సాలె” అనే పేరు సంస్కృత “శాలికా” (నేతకారుడు) నుండి వచ్చిందని వ్యాసం చెబుతోంది (అధ్యాయం 4లో “శాలి” గురించిన ప్రశ్నకు ఇది ఒక నమోదు). సాలెలు తమను “సేనాపతి” అని పిలుచుకుంటారు. వారు పద్మ (తామర), పట్టు అనే రెండు వివాహ ప్రత్యేక శాఖలుగా విడిపోయి ఉండేవారు.

రెండూ తెలుగు మాట్లాడేవి; రెండింటిలోనూ వైష్ణవులు, శైవులు ఉండేవారు; ఈ మత భేదం వివాహానికి గానీ కలిసి భోజనం చేయడానికి గానీ అడ్డంకి కాదు.

1909లో నమోదైన మూడు భేదాలు

జంధ్యం: పట్టుసాలెలు ధరించేవారు; పద్మసాలెలు ధరించేవారు కాదని అప్పుడు నమోదైంది.
భోజన సంబంధాలు: పట్టుసాలెలు బ్రాహ్మణుల చేతి భోజనం మాత్రమే స్వీకరించేవారు; పద్మసాలెలు కాపు, గొల్ల, తెలగ, గవర వంటి సమాజాల వారి ఇళ్లలో కూడా భోజనం చేసేవారు.
నేత: పట్టుసాలెలు సన్నని వస్త్రం, కొన్ని చోట్ల పట్టు నేసేవారు; పద్మసాలెలు ముతక వస్త్రం నేసేవారని పేర్కొనబడింది.

పద్మసాలె ప్రత్యేక వ్యాసం నుండి

పద్మసాలెలకు “మార్కండేయ” అనే ఒకే గోత్రం ఉందని వారి గురించిన ప్రత్యేక వ్యాసం చెబుతోంది. ఇంటిపేర్లు ఎవరి మధ్య వివాహం జరగకూడదో నిర్ణయించడానికి ఉపయోగపడేవని “సాలె” వ్యాసం చెబుతోంది. వేంకటేశ్వరుడు ఇంటి దైవం; దానితో పాటు పులికొండ్ల రంగస్వామి, మారమ్మ, దుర్గమ్మ, నరసప్ప, గంగమ్మ, ముత్యాలమ్మతో సహా అనేక గ్రామ దేవతలను ఆరాధించేవారు. కుల దైవం భావనా ఋషి; కొన్ని చోట్ల ఆయనకు ప్రత్యేక దేవాలయం కూడా ఉండేది.

1909 నాటి కథా రూపం

ఆనాడు నమోదైన కులపురాణ రూపం

దేవతలు వస్త్రాల కోసం మార్కండేయుడిని అడిగారు; ఆయన విష్ణువును ప్రార్థించాడు; విష్ణువు ఆజ్ఞ ప్రకారం ఇంద్రునికి యాగం చేశాడు. ఆ యాగాగ్ని నుండి, విష్ణువు నాభి కమలపు నారతో చేసిన దారపు ఉండతో భావనా ఋషి ఆవిర్భవించారు; ఆ దారంతో దేవతలకు వస్త్రాలు నేశారు.

ఆయన సూర్యుని కుమార్తె భద్రావతిని వివాహమాడి 101 మంది కుమారులను పొందారు: వారిలో వంద మంది పద్మసాలెల పూర్వీకులు, మిగిలిన ఒకరు పట్టుసాలెల పూర్వీకుడు అని ఆనాటి కథ చెప్పింది. నారదుడు మార్గదర్శిగా ఉండి, ఉదయగిరిలో తపస్సు చేస్తున్న భద్రావతి వద్దకు భావనుడిని పంపాడనే వివరం కూడా ఒక నమోదులో ఉంది.

గమనించవలసినది

ఇది అధ్యాయాలు 2, 3, 9, 11లో మనం చూసిన రూపాల కంటే కొన్ని చోట్ల భిన్నంగా ఉంది: ఒకే భార్య (భద్రావతి), ఇంద్రునికి యాగం, 101 మందిలో ఒకరు పట్టుసాలెల పూర్వీకుడు. ఇది కథ కాలక్రమంలో మారిందనడానికి ఒక ఆధారం, లేదా వేర్వేరు బృందాల వేర్వేరు రూపాలు అని భావించవచ్చు. రెండింటిలో ఏది “సరైనది” అని తీర్పు ఇవ్వకుండా, రెండింటినీ నమోదు చేయడమే మన విధానం.

నేత విరామం మరియు భావనా ఋషి ఆరాధన

1909 నాటి నమోదు

సంవత్సరం చివరలో సంక్రాంతికి ముందు పది రోజులు నేత పనిని ఆపడం ఆనవాయితీ. మళ్లీ ప్రారంభించే ముందు పట్టుసాలెలు ఒక చోట సమావేశమై, భావనా ఋషికి ప్రతీకగా భావించే దారపు ఉండ ముందు కర్పూరం వెలిగించేవారు. పద్మసాలెలు ఇంకా విస్తృతమైన ఆచారం చేసేవారు: ప్రత్యేక రోజు నిర్ణయించి, భావనా ఋషిని ఆరాధించి, కుల విందు జరిపి, చిన్న పందిరిలో దారపు ఉండను ఉంచి, కులానికి చెందిన ఒకరు పూజారిగా పండ్లు, పూలు, కర్పూరం సమర్పించేవారు.

1909 నమోదు మరియు తరువాతి స్థితి

పాత పత్రాల విలువ, అవి ఒక నిర్దిష్ట కాలపు స్థితిని స్థిరంగా చూపించడంలో ఉంది. దానిని నేటి సంప్రదాయంతో పోల్చినప్పుడు సమాజం కాలక్రమంలో ఎలా మారిందో తెలుస్తుంది.

అంశం	1909 నమోదు (థర్‌స్టన్)	తరువాతి / ఇంటర్నెట్ నమోదులు
జంధ్యం	పద్మసాలెలు ధరించేవారు కాదు	పద్మశాలీలు ధరిస్తారని చెబుతారు; మహాసభ ప్రయత్నాలు (అధ్యాయాలు 9, 11)
గోత్రం	ఒకే గోత్రం “మార్కండేయ”; వివాహ నిషేధానికి ఇంటిపేర్లు	101 గోత్రాలు (అధ్యాయం 10)
భావనా ఋషి భార్య	భద్రావతి (ఒకరు)	కొన్ని నమోదుల్లో ప్రసన్నవతి, భద్రావతి (ఇద్దరు)
101 మంది కుమారులు	100 పద్మసాలె + 1 పట్టుసాలె పూర్వీకులు	101 గోత్రాల పూర్వీకులు (అధ్యాయాలు 2, 10)
ఆరాధన	వేంకటేశ్వరుడు ఇంటి దైవం; భావనా ఋషి కుల దైవం; గ్రామ దేవతలు	మార్కండేశ్వరుడు, వేంకటేశ్వరుడు, పద్మావతి (అధ్యాయం 9)

పఠనం

ఈ భేదాలేవీ సమాజ సంప్రదాయాన్ని నిరాకరించవు; అవి ఒక సమాజం తన గుర్తింపును వంద సంవత్సరాల్లో ఎలా పెంపొందించుకుందో చూపే చారిత్రక బిందువులు. తెలంగాణ పద్మశాలి ఉద్యోగుల సంఘం చరిత్ర పేజీ 101 గోత్రాలతో పాటు మార్కండేయ గోత్రాన్ని కూడా కలిపి మొత్తం 102 అంటోంది (అధ్యాయం 10); ఇది 1909 నాటి “ఒకే గోత్రం” నమోదును, తరువాతి కాలపు 101 గోత్రాల జాబితాను కలిపే ఒక వివరణ కావచ్చు, కానీ ఇది ఇంకా ధృవీకరించబడలేదు. పద్మసాలె అనే పేరుతో థర్‌స్టన్ పేర్కొన్న తెలుగు సమాజం, నేటి “పద్మశాలి” సమాజం ఒకటే అనే గుర్తింపు నమోదుల్లో సహజంగా అంగీకరించబడినప్పటికీ, ప్రాంతాల వారీగా ప్రతి బృందాన్ని విడిగా పోల్చి చూడడం మంచిది.

వేరే స్వరాలు కూడా ఉన్నాయి

థర్‌స్టన్ నమోదు చేసిన ఇతరుల మాట

సాలె కులం పుట్టుక గురించి “ఆంధ్రపద పారిజాతము” అనే తెలుగు గ్రంథం వేరొక మాట చెబుతుందని కూడా థర్‌స్టన్ పేర్కొన్నాడు. అది సమాజపు సొంత కులపురాణానికి విరుద్ధం; దానికి చారిత్రక ఆధారం ఏదీ చూపబడలేదు. వలస పాలన కాలపు గ్రంథాల్లో ఇటువంటి బయటి మాటలు ఉంటాయని తెలుసుకోవడానికి ఇది ఒక ఉదాహరణ. ఇక్కడ దాని విషయాన్ని మేము వివరంగా రాయలేదు.

ఇతర వలస పాలన కాలపు పత్రాలు

నేతకారుల స్థితి గురించిన నమోదులు

అదే థర్‌స్టన్ వ్యాసం, 1907 విశాఖపట్నం గెజిటీర్ నుండి ఉల్లేఖిస్తూ, సాలెలు, పద్మసాలెలు, పట్టుసాలెలు, దేవాంగులు, సాలాపులు వందలాది గ్రామాల్లో నేత పని చేసేవారని, పట్టుసాలెలు జరీ పనితనం గల సన్నని వస్త్రం నేసేవారని, నేత పరిశ్రమ క్షీణించి నేతకారులు వేరే జీవనోపాధులను వెతుక్కున్నారని నమోదు చేసింది.

1896–97 కరువు గురించిన మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ నివేదిక, చాలామంది నేతకారులు వడ్డీ వ్యాపారుల (సావుకార్ల) వద్ద అప్పుల్లో చిక్కుకుని, వారికే నేసి ఇవ్వవలసిన స్థితిలో ఉన్నారని, కరువు కాలంలో ముతక వస్త్రం నేసేవారే మొదట దెబ్బతిన్నారని చెబుతోంది. చేనేతను మెరుగుపరచడానికి ఫ్లై-షటిల్ మగ్గం వంటి ప్రయత్నాలను ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించింది.

మూలాన్ని చదవడానికి

“పద్మసాలె” వ్యాసం ఇదే గ్రంథంలో విడిగా ఉంది; దాని పూర్తి పాఠాన్ని నేరుగా చదివి ఇక్కడి గమనికలను నిర్ధారించాలి.

వెతకవలసిన ఇతర పత్రాలు

ప్రతి దశాబ్దపు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ జనగణన నివేదికలు (1871 నుండి).
జిల్లా మాన్యువళ్లు, గెజిటీర్లు (ఉత్తర ఆర్కాట్, సేలం, చెంగల్పట్టు వంటివి).
బారామహల్ రికార్డులు (Baramahal Records), వాటిలోని నేతకారుల ప్రస్తావనలు.
“Varuna Darpanam” (1907) వంటి తెలుగు కుల గ్రంథాలు.
కుటుంబాల వద్ద ఉన్న పాత భూమి పత్రాలు, వ్యాపార లెక్కలు.

తదుపరి అధ్యాయం

13. ఆధునిక కాలపు పద్మశాలీలు — విద్య, వృత్తి, రాజకీయాలు, సంఘాలు, నేటి సవాళ్లు.

ఏదైనా అభిప్రాయం లేదా సవరణ ఉందా?

ఇక్కడ ఉన్న ఏ సమాచారంలోనైనా తప్పు, భేదం లేదా అదనపు సమాచారం మీ వద్ద ఉంటే మాకు తెలియజేయండి. కులపురాణ ప్రతులు, పాత తాళపత్రాలు, కుటుంబ సంప్రదాయాలు, ఊరి చరిత్రలు చాలా విలువైనవి. మూలాన్ని, అనుమతిని జతచేసి పంపితే ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

అభిప్రాయ ఫారమ్‌కు వెళ్లండి వ్యక్తిగత వివరాలు మీ అనుమతి లేకుండా ప్రచురించబడవు.